VWS werkt aan een duurzaam informatiestelsel voor de zorg

Publicatie 19 jun 2014
Ron Roozendaal en Elke Buis

In oktober 2013 stuurde minister Schippers van VWS een brief aan de Tweede Kamer over het belang van een ‘duurzaam informatiestelsel voor de zorg'. Wat ontbreekt aan dit stelsel zijn, volgens Ron Roozendaal (kwartiermaker van het Regiebureau Informatievoorziening en CIO) niet zozeer standaarden, voorzieningen of registraties, maar afspraken dat die ook echt gebruikt worden. Doorzettingsmacht dus. De zorgsector is een complex speelveld bestaande uit een groot aantal publieke en private partijen. Ron Roozendaal en Elke Buis (teammanager IZO) brengen vanuit VWS die partijen bij elkaar en organiseren zo gemeenschappelijke afstemming en besluitvorming. Het werpt zijn vruchten af.

Deze publicatie staat in Pulse (e-zine ICTU), editie juni 2014. Abonneren? Ga naar online inschrijven.

'Wat vormt de kern van het informatiestelsel?'

Interview met Ron Roozendaal

Organisatie bestuurlijke tafel

“In andere sectoren als het onderwijs bestaat een Informatiekamer die afspraken maakt over: ‘wat betekent een indicator’, ‘welke informatie wisselen we uit’ of ‘welke bronnen gebruiken we’. Zo’n overleg hadden wij nog niet voor de zorg. Partijen hebben VWS gevraagd om de regie te nemen; wij creëren nu een tafel waaraan dergelijke gesprekken gevoerd worden en leiden tot afspraken.”

Die bestuurlijke tafel vormt de bestuurlijke kern van het duurzame informatiestelsel. Een zorgbreed overleg - cure, care en jeugd- dat bepaalt ‘zo gaan we het doen’. “Bijvoorbeeld dat de informatievoorziening voor de Wmo op dezelfde wijze wordt georganiseerd als de langdurige zorg. Gemeenten hebben er baat bij als zij gebruik kunnen maken van standaarden, die zich al bewezen hebben.” De grootste uitdaging volgens Roozendaal: “Dat je het gesprek zó voert dat je ook echt samen tot afspraken komt. Er is geen sprake van ‘opleggen’, maar gezamenlijke besluitvorming. Afspraken gaan we wel vastleggen in het instrumentarium van VWS zodat het gremium ook echt doorzettingsmacht heeft. “

Convenant over de wijze van samenwerken

“Voor de zomer zitten we al informeel met de bestuurders uit de ‘cure’ en ‘care’ aan tafel. VNG en KING sluiten aan namens gemeenten. Na de zomer is er een formeel constituerend beraad, waar we een convenant willen sluiten over de wijze van samenwerken.” Een volgende stap is het uitwerken van een meerjarenagenda voor de totstandkoming van het zorgbrede informatiestelstel. “Alle partijen werken daaraan mee.”

De grootste toegevoegde waarde moet liggen in een einde aan ‘cijfertwisten’ en ‘het maken van afspraken over de wijze waarop informatie wordt uitgewisseld over de wettelijke stelsels heen’. “Je zou zo’n informatiestelsel kunnen zien als ‘wij gaan massaal met elkaar gegevens delen’.” Dat is niet alleen maatschappelijk omstreden, maar volgens Roozendaal ook niet nodig. Hij constateert daarentegen een extreme behoefte aan gegevens. “Alles willen weten, is een logische reflex in een onzekere situatie. De grootste wijziging als het gaat om bijvoorbeeld de decentralisaties in het sociaal domein ligt nu op het vlak van inkoop: inkoop en declaratiestromen gaan verschuiven. “Als je een Wmo-voorziening wilt toekennen, dan moet je vaststellen dat er geen indicatie is voor de langdurige zorg. Dat kun je doen door het dossier in te zien, maar ook middels een ‘ja of nee’-vraag. Integraliteit moet je aan tafel organiseren en niet automatiseren.” Over dergelijke vraagstukken buigt ook het Platform IZO zich.

Parallellen NUP

“In het kader van het NUP zijn allerlei afspraken gemaakt. Het soort werk dat wij gaan doen, lijkt op dat wat het College Forum Standaardisatie doet, namelijk het toetsen en vaststellen van afspraken. Bijvoorbeeld over wat gegevens betekenen of welke voorzieningen we gebruiken; de onderwerpen lijken erop.” Maar, er worden geen ‘bouwstenen’ gemaakt zoals binnen het NUP.

“Wat je kunt verwachten is dat sommige registraties meer gezag krijgen. Als we kiezen voor registraties aan de bron, dan krijgt de bron meer gezag. Wat je ook kunt verwachten is dat bepaalde gegevens bekender worden, dat men weet wat een gegeven betekend en waar het te vinden is. De RIVM zal informatiespecialisten met elkaar verbinden en gegevens beschrijven; wat zit erin, wat is de kwaliteit, hoe worden ze ingewonnen, waar komen ze vandaan. Hierdoor zullen we een beter overzicht krijgen. Maar,” benadrukt Roozendaal, “het gaat nu eerst om de organisatie van de bestuurlijke tafel die er nog niet was.”

Samenwerking ICTU

Het Regiebureau Informatievoorziening binnen VWS organiseert die bestuurlijke tafel en bereidt het inhoudelijk voor. Herko Coomans (ICTU) is werkzaam voor het Regiebureau. Op de vraag over de toegevoegde waarde van ICTU luidt het antwoord: “Als CIO zette ik al ICTU’ers in om kaders voor projecten te bepalen. Het is één van de weinige organisaties die ‘bestuur’ en ‘i-kennis’ combineert. Ook de voorbereiding van het Informatieberaad vraagt om die combinatie.”

‘Platform IZO coördineert en faciliteert projecten’

Interview met Elke Buis

Vergeet niet het klantperspectief

”Het Platform Informatievoorziening Zorg en Ondersteuning (IZO) is begin 2012 gestart”, vertelt Buis.”Organisaties in de uitvoering stelden met elkaar vast: ‘Wij hebben verschillende belangen, volgen verschillende trajecten, en er is niemand die daar regie op voert of ons helpt een koers uit te zetten’. Zij ziet het platform als een ‘voorportaal’. Nu voor de stuurgroep i-HLZ (informatievoorziening Hervorming Langdurige Zorg) en straks voor de bestuurlijke tafel.”

“Er was behoefte aan een toekomstbeeld en een visie op de informatievoorziening in de zorg en ondersteuning. De AWBZ was bovendien te ingewikkeld geworden; een acuut probleem.”Maar het grootste vraagstuk voor het Platform IZO is volgens Buis, één die altijd actueel zal zijn.“Hoe zorg je ervoor dat je, over de domeinen heen - met de AWBZ, Wmo en Zvw als meest voornaamste - de informatievoorziening zó organiseert, dat de klant er beter van wordt. We maken het soms zo complex.”

Het platform buigt zich over ketenbrede informatievraagstukken. Het IZO-team coördineert en faciliteert projecten, zorgt voor samenhang en bewaakt het lange termijn perspectief. De meeste projecten richten zich op de hervorming van de langdurige zorg per 1 januari 2015.

Denktank IZO

“Het Platform IZO komt maandelijks met 15 organisaties bijeen. Daarnaast wordt een paar keer per jaar een Denktank IZO georganiseerd, waarvoor ook softwareleveranciers en zorgaanbieders worden uitgenodigd. Op 11 juni was er een bijeenkomst van de denktank met als titel 'van transitie naar transformatie'. Naast aandacht voor de huidige projecten, bijvoorbeeld de overdracht van cliëntgegevens van de AWBZ naar de Wmo, zijn we in workshops aan de slag gegaan met vraagstukken voor de langere termijn.” Buis noemt:

  • Cliëntondersteuning. “Daar is niet één organisatie verantwoordelijk voor, maar wij samen.”
  • Privacy en beveiliging. “Wat mag je wel en niet?” Als het gaat om een dergelijk specialistisch vraagstuk, dan brengt het IZO-team kennis bij elkaar, organiseert workshops, betrekt experts en faciliteert zo de deelnemers aan het platform.
  • Governance. “Waarvoor geldt dat de activiteiten van het Regiebureau nu een stukje van de puzzel opgelost.”

‘Wat kunnen we leren van BKWI?’

Het governance-vraagstuk vindt Buis een belangrijk onderwerp. “We missen een organisatie die een coördinerende rol speelt. Het IZO-team is tijdelijk, maar je hebt behoefte aan iets permanents. Daarvoor kijken we onder andere naar de activiteiten van het BKWI.” Wellicht komt er op termijn een Bureau Keteninformatisering Zorg? Ook Eduard Renger (VNG) ziet dit als een mogelijk scenario. U leest hierover elders in het magazine. Renger legt daarin ook uit hoe VNG en KING adviezen, die voortvloeien uit de projecten van het Platform IZO, overnemen. Bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van gegevensknooppunten en het gebruik van sectorale standaarden.

Architectuurboard IZO

“De huidige focus van het Platform IZO ligt op de transitiefase in aanloop naar 1 januari 2015. Maar we richten ons altijd op die stip op de horizon. De Architectuurboard IZO, waar ook ICTU een belangrijke rol in speelt, bewaakt het Toekomstbeeld IZO 2016. En werkt dat toekomstbeeld ook nader uit met ontwerpen en oplossingen voor de kortere termijn.”

Andere resultaten

Op de vraag naar concrete resultaten, antwoordt Buis “Samenwerking en standaardisatie in het Wmo-berichtenverkeer. We hebben een aantal standaard berichten gemaakt voor de Wmo zodat het makkelijk wordt om berichten uit te wisselen tussen zorgaanbieders en gemeenten. De implementatie van de berichten en het vervolg vanuit het project iWMO wordt in nauwe samenwerking met KING opgepakt. Een ander voorbeeld betreft de afspraken die wij met hen hebben gemaakt over hoe de infrastructuur eruit moet zien; met gegevensknooppunten, zodat je over de domeinen heen gegevens kunt uitwisselen. Dat zijn belangrijke stappen. Binnenkort wordt een informatieve website gelanceerd voor burgers: ‘Hoe verandert mijn zorg?’ Die omgeving wordt nu nog getest, maar is ontwikkeld op basis van persona’s. Een van de producten vanuit het project KLIK. Met het Platform IZO blijven we zo stappen zetten. Daarom is het zo belangrijk dat het een vaste vorm krijgt.”

Meer informatie?

Lees de kamerbrief van minister Schippers over het belang van een duurzaam informatiestelsel voor de zorg.

Reactie toevoegen

Laat een reactie achter